Đây là bài Quiz và nội dung bổ trợ cho buổi học 1 của khoá học Family Coach – NLP trong gia đình và Khoá Tâm Lý trị liệu của hệ thống giáo dục gia đình Mẹ Việt. Chúc cha mẹ học tập hiệu quả!!!
Bài kiểm tra VAK giúp bạn thấu hiểu phong cách tiếp nhận thông tin (Learning Styles) của bản thân và những người xung quanh. Mỗi người là một tiểu vũ trụ với cách vận hành bộ não khác nhau. Hiểu điều này, bạn sẽ lý giải được tại sao có những người học trong lớp với các bài giảng truyền thống khó tiếp thu nhưng khi ra thực tế lại nhạy bén phi thường (nhóm K). Đây chính là nền tảng để tối ưu hóa việc tự học và nâng tầm nghệ thuật dạy con.
1. Cơ chế tiếp nhận thông tin của bộ não
Chúng ta dùng cả 5 kênh (5 giác quan Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân) để tương tác với thế giới bên ngoài, hay còn gọi là hệ thống VAKOG:
-
V (Visual): Nhìn, quan sát hình ảnh.
-
A (Auditory): Nghe âm thanh, ngôn ngữ.
-
K (Kinesthetic): Vận động, cảm giác, xúc chạm.
-
O (Olfactory) & G (Gustatory): Khứu giác và Vị giác (Hai kênh O và G không được đề cập trong bài quiz VAK này)
Mặc dù sử dụng cả 5 giác quan để tiếp nhận thông tin từ bên ngoài, nhưng mỗi cá nhân luôn có một “Kênh ưu tiên” chủ đạo. Sự khác biệt về định tính và định lượng này tạo nên một “Bản đồ nội tâm” (Internal Map) duy nhất cho mỗi người. Khi thông tin đi đúng kênh ưu tiên, bộ não sẽ mở khóa tối đa khả năng ghi nhớ và xử lý. Sự khác nhau này ảnh hưởng trực tiếp đến việc mỗi người thu nhận, truyền tải thông tin và suy nghĩ. Nghĩa là có người mạnh kênh nghe, có người lại mạnh kênh nhìn… vì vậy thứ tự ưu tiên sử dụng các kênh tiếp nhận thông tin của mỗi người rất khác nhau cả về định tính và định lượng.
=> Kênh chủ đạo (đứng đầu) là kênh góp phần quan trọng tạo nên “Bản đồ nội tâm – Thể hiện nội tại” của mỗi người.
V viết tắt của Visual – Hình Ảnh
- Người nhóm V thường ghi nhớ bằng các hình ảnh mà mình nhìn thấy.
- Họ ít bị phân tâm bởi tiếng ồn.
- Họ thường khó ghi nhớ với những lời nói dài.
- Cách học hiệu quả: Sử dụng Sơ đồ tư duy (Mindmap), biểu đồ, infographic, xem video hoặc ghi chép bằng bút nhiều màu. Họ học tốt qua đọc sách, đọc biểu đồ, hoặc các hình ảnh minh họa.
- Người V mạnh thường có thể miêu tả chi tiết hình ảnh màu sắc đã nhìn thấy dù chỉ quan sát 1 lần.
A viết tắt của Auditory – Âm thanh
- Học và ghi nhớ bằng âm thanh và lời nói.
- Có thể nhắc lại chi tiết những gì mình nghe thấy.
- Khi đọc sách nếu đọc thành tiếng sẽ ghi nhớ tốt hơn, hoặc nghe sách nói sẽ ghi nhớ tốt.
- Thường có xu hướng thích nghe nhạc hoặc lắng nghe các âm thanh trong cuộc sống.
- Nhạy cảm với âm thanh. Vì vậy tông giọng và từ ngữ sử dụng rất quan trọng với họ.
- Người A mạnh thường có thể trích dẫn nguyên văn bao gồm cả ngữ điệu của câu nói mà mình đã nghe thấy
- Cách học hiệu quả: Thảo luận nhóm, nghe podcast, audio book, hoặc tự đọc to thành tiếng. Tông giọng truyền cảm hứng là “chìa khóa” để chạm đến họ.
K viết tắt của Kinesthetic
Đây là nhóm người bị hiểu lầm nhiều nhất, đặc biệt trong nền giáo dục cũ, nền giáo dục mà Thầy Cô đọc trò chép, Cô giảng Trò nghe. Vì chương trình học không trực quan, không có hoạt động thực hành, không thiết kế theo điểm mạnh của họ nên họ bị thiệt thòi.
- Học và ghi nhớ bằng vận động và trải nghiệm.
- Nhạy cảm với cảm xúc và trực giác. Vì vậy họ có khả năng tạo dựng mỗi quan hệ cũng như làm nghề Coaching rất tốt.
- Cách học hiệu quả: Học qua dự án (Project-based learning), đóng vai (Role-play), thí nghiệm thực tế, và cần có những khoảng nghỉ ngắn để vận động. Hiểu rõ nhất khi được “làm thực tế” được “bắt tay vào làm”, các hoạt động thực hành giúp họ học tập, tiếp thu thông tin được tốt hơn. Có xu hướng không thích nếu chỉ được hướng dẫn bằng lời nói hoặc yêu cầu tự đọc sách để hiểu và làm.
- Hạn chế: Họ không thích ngồi yên lâu, cảm thấy ngột ngạt với lý thuyết suông. Các hoạt động nhóm – cá nhân trong học tập sẽ giúp họ tập trung hơn.
- Đối với người nhóm K, nhà giáo dục phải thật sự bền bỉ và kiên nhẫn với họ thì sẽ tạo ra được thành quả lớn sau này.
- Người K mạnh thường sử dụng ngôn ngữ cơ thể nhiều trong giao tiếp và luôn muốn “chạm” vào mọi thứ để tìm hiểu.
Ứng dụng trong dẫn dắt và giao tiếp (Góc nhìn Family Coach)
-
Đồng điệu để dẫn dắt: Chúng ta học và tiếp thu thông tin từ thế giới xung quanh qua cả 3 kênh, nhưng mức độ hiệu quả của mỗi kênh khác nhau so với từng cá nhân. Nếu con thuộc nhóm V, hãy ưu tiên trực quan cho con thấy. Nếu con thuộc nhóm A, hãy ưu tiên thủ thỉ vào tai con. Nếu con thuộc nhóm K, hãy ôm con và cùng con bắt tay vào làm. Và tất nhiên, phải kết hợp đầy đủ cả VAK khi đồng hành cùng con.
-
Tôn trọng sự khác biệt: Sự khác biệt về kênh tiếp nhận sẽ dẫn đến sự khác biệt trong suy nghĩ và hành động. Hiểu VAK là để thôi phán xét, thôi dán nhãn “con chậm hiểu”, mà là để tìm đúng “tần số” để kết nối. Vì cách thu thập thông tin qua các kênh khác nhau, nên sẽ ảnh hưởng đến thông tin, suy nghĩ và cảm xúc của từng người. Ví dụ cũng là một sự việc, người nhóm V ghi nhớ và phân tích hình ảnh, người nhóm A là âm thanh, còn người nhóm K là trực giác, thực tế. Từ đó dần định hình sự khác nhau trong phân tích, suy nghĩ và hành động tiếp theo.
-
Lưu ý: Chúng ta là sự tổng hòa của cả 3 kênh. Mục tiêu cao nhất là phát triển đa giác quan, giúp bộ não linh hoạt hơn trong việc xử lý thế giới đa chiều.


